Funkcjonowanie parafii, katecheza oraz sprawa komisji niezależnych ekspertów ds. pedofilii w Kościele – to główne tematy 405. Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski, które rozpoczyna się w poniedziałek w Łomży. Biskupi zajmą się także posynodalną adhortacją apostolską Amoris laetitia.
Trzydniowe Zebranie Plenarne odbędzie się w Łomży (woj. podlaskie) z uwagi na 100-lecie erygowania diecezji łomżyńskiej. W czerwcu mija też 35 lat od IV wizyty Jana Pawła II w ojczyźnie, podczas której papież odwiedził właśnie m.in. to miasto.
Sekretarz generalny KEP bp Marek Marczak zapowiedział, że głównym tematem zebrania będzie parafia w wymiarze katechetycznym i ewangelizacyjnym. Podjęty zostanie także temat posynodalnej adhortacji apostolskiej Amoris laetitia. To dokument papieża Franciszka z 2016 r. o miłości w rodzinie, która wywołała wiele komentarzy i polemik dotyczących możliwości dopuszczenia do sakramentu Eucharystii osób żyjących w związkach niesakramentalnych. Będzie on przedmiotem konsultacji, na które papież Leon XIV zaprosił w październiku do Watykanu przewodniczących konferencji episkopatów z całego świata.
Biskupi zajmą się również pracami dotyczącymi powołanej na marcowym zebraniu plenarnym Komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce.
Ustanawiając wówczas komisję biskupi nadali jej publiczną osobowość prawną. Według dokumentów, głównym celem tego gremium będzie „zbadanie rozmiaru i charakterystyki zjawiska wykorzystywania osób małoletnich w Kościele w Polsce z uwzględnieniem zmieniającego się kontekstu prawnego, społecznego i historycznego oraz wysłuchanie osób skrzywdzonych”.
Zaznaczono, że Komisja „nie ma charakteru śledczego ani nie zastępuje organów wymiaru sprawiedliwości”.
Wskazano, że skład komisji powinien być autonomicznie proponowany przez jej przewodniczącego. „Ten z kolei powinien być powoływany przez KEP po uzyskaniu akceptacji przez Radę Stałą KEP i KWPZM oraz KWPŻZZ (Konferencja Wyższych Przełożonych Męskich Zgromadzeń Zakonnych oraz Konferencja Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych – PAP), mając na względzie, aby osoba przewodniczącego pozwalała na rzeczywiste, uzasadnione i powszechne przekonanie co do tego, że będzie on potrafił zrealizować cele Komisji w sposób bezstronny i uczciwy”.
Kandydata na jej przewodniczącego – zgodnie z decyzją biskupów – przedstawi prymas Polski abp Wojciech Polak.
Hierarcha zapewnił w marcu, że podejmie się znalezienia właściwej osoby „jak najszybciej”. Zastrzegł jednak, że nie będzie składał żadnych obietnic, bo wymaga to szukania i rozmów. Dodał, że to stanowisko mógłby objąć zarówno mężczyzna jak i kobieta. Dodał, że z komisją będą mogły współpracować zespoły eksperckie.
„Może ona podjąć współpracę m.in. z Instytutem Pamięci Narodowej, Państwową Komisją do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, Rzecznikiem Praw Dziecka, organami ścigania i organami wymiaru sprawiedliwości, organizacjami pozarządowymi i instytucjami zajmującymi się zjawiskiem wykorzystania seksualnego małoletnich, których zasady działania nie stoją w sprzeczności z ideami chrześcijańskimi” – napisano w dokumentach.
Z porozumienia między Konferencją Episkopatu Polski, Konferencją Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce i Konferencją Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce dotyczącego powołania Komisji wynika, że „powinna być finansowana w ramach działalności statutowej Fundacji Świętego Józefa Konferencji Episkopatu Polski (…) w sposób nienaruszający niezależności Komisji”.
W dokumentach zaznaczono, że komisja „powinna składać się z osób o różnych kompetencjach, dysponujących warsztatem – optymalnie naukowym – historycznym, prawnym, psychologicznym lub seksuologicznym oraz socjologicznym i teologicznym oraz mających doświadczenie w pracy z pokrzywdzonymi”.
Wskazano, że nie mogą jednak do niej należeć „członkowie KEP, KWPZM, KWPŻZZ oraz osoby, które z jakichkolwiek przyczyn mogłyby być narażone na konflikt interesów, w tym osoby, wobec których pojawił się formalnie lub publicznie wiarygodny zarzut dopuszczenia się wykorzystania seksualnego, osoby skrzywdzone wykorzystaniem seksualnym w Kościele oraz dziennikarze”.
Decyzję o rozpoczęciu prac nad powołaniem komisji biskupi podjęli na 394. Zebraniu Plenarnym KEP, które obradowało w marcu 2023 r. Zasady jej funkcjonowania opracował zespół pod kierunkiem arcybiskupa Polaka. Szczegóły prawne doprecyzował powołany w czerwcu 2025 r. zespół kierowany przez bp. Sławomira Odera.
W międzyczasie powołano diecezjalną komisję w archidiecezji łódzkiej. Z kolei 12 lutego br. Komisja Wyjaśnienie i Naprawa spraw wrażliwych diecezji sosnowieckiej, przedstawiła pierwszą część raportu w sprawie wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w diecezji. Gremium to powołano po skandalach seksualnych z udziałem duchownych, które odbiły się szerokim echem w mediach.
Podczas Zebrania Plenarnego podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące Kościoła w Polsce. W zebraniu mają prawo i obowiązek uczestniczyć wszyscy członkowie KEP. Na zaproszenie przewodniczącego Episkopatu bierze w nim udział Nuncjusz Apostolski. Zebrania plenarne zwyczajne odbywają się dwa razy w roku, a nadzwyczajne na wniosek Prezydium.(PAP)
Red. OKO
Fot. PAP Radek Pietruszka
PAP
