Wmurowano kamień węgielny pod muzeum bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Okopach

W piątek wmurowano kamień węgielny pod powstające w Okopach (Podlaskie) muzeum bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Jak podkreśliła minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, to symboliczny akt pamięci, odpowiedzialności i troski, by historia ks. Jerzego była opowiadana kolejnym pokoleniom.

Muzeum w Okopach, rodzinnej miejscowości ks. Jerzego Popiełuszki, będzie oddziałem Muzeum Podlaskiego. Jego budowa rozpoczęła się w lipcu 2025 roku; muzeum ma być gotowe jesienią 2027 roku. Powstaje dzięki dofinansowaniu ze środków unijnych i MKiDN, pozostała część to środki z budżetu województwa podlaskiego.

W piątek w budowanym muzeum odbyła się uroczystość symbolicznego wmurowania kamienia węgielnego. Wzięli w niej udział m.in. minister kultury Marta Cienkowska, minister rolnictwa Stefan Krajewski, rodzina ks. Jerzego Popiełuszki, a także przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP, parlamentarzyści, samorządowcy i przedstawiciele różnych wyznań.

Kamień węgielny jesienią 2025 r. poświęcił w Watykanie papież Leon XIV.

Znajduje się on w specjalnej gablocie, będzie widoczny dla zwiedzających.

– Wmurowanie kamienia węgielnego pod Muzeum Bł. Ks. Jerzego Popiełuszki jest to dla mnie pewien symboliczny akt pamięci, odpowiedzialności i troski o to, by historia ks. Jerzego była opowiadana dalej nowym pokoleniom, młodym pokoleniom Polaków i nie tylko, współczesnym językiem, ale z zachowaniem prawdy i jej głębi – powiedziała podczas uroczystości minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska.

Podkreśliła, że muzeum będzie wyjątkowym miejscem „domem pamięci, miejscem refleksji, spotkania i wspólnoty”. Zauważyła, że ascetyczna bryła budynku, która inspirowana jest wiejskimi kapliczkami, została pomyślana tak, by wpisać się w krajobraz Okopów i oddać duchowość tego miejsca.

– To niezwykle ważne, że muzeum powstaje właśnie tutaj, w rodzinnej miejscowości ks. Jerzego. Dzięki temu opowieść o nim będzie miała wymiar nie tylko historyczny, ale także osobisty i lokalny, i będzie przypominała o człowieku zakorzenionym właśnie w tej ziemi, wychowanym wśród ludzi pracy, wiary i solidarności – zaznaczyła Cienkowska.

Mówiła też, że muzeum powstaje dzięki współpracy wielu środowisk i instytucji. Oceniła, że to modelowy projekt współpracy między rządem, samorządem, organizacją pozarządową i przy wielkim wsparciu kościoła katolickiego.

– Potrzebujemy takich miejsc jak to muzeum, miejsc, które nie tylko przechowują pamięć, ale po prostu uczą odpowiedzialności, uczą odwagi, uczą solidarności, które przypominają, że wolność i godność człowieka nigdy nie są dane raz na zawsze – zaznaczyła Cienkowska. Przypomniała też, że ministerstwo wskazało budowę muzeum w Okopach jako inwestycję kluczową w ramach unijnego programu Feniks, z którego pozyskano ponad 37 mln zł na jego budowę.

– Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę Muzeum Bł. Ks. Jerzego Popiełuszki to wydarzenie ważne nie tylko dla tej miejscowości i regionu, ale dla wszystkich osób, które chcą pielęgnować pamięć o ks. Jerzym – zaznaczył marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym.

Podkreślił, że ks. Jerzy w czasach niezwykle trudnych potrafił zachować odwagę i głosić prawdę, stał się symbolem uczciwości i wierności swoim przekonaniom, a jego postawa i hasło „Zło dobrem zwyciężaj” jest ważne także w obecnych czasach. – Potrzebujemy miejsc, które będą o tym pamiętać – mówił Prokorym i wskazał, że powstające w Okopach muzeum będzie służyło edukacji, spotkaniom i rozmowie o historii i wartościach ks. Jerzego, pomoże lepiej zrozumieć jego życie i przesłanie.

Metropolita białostocki abp Józef Guzdek powiedział, że ks. Popiełuszko potrafił poprzez słowa „przekazywać treści, które przemieniały ludzkie serca i umysły”, działał, aby jednoczyć ludzi niezależnie od różnic.

– On przekazywał pewien zbiór wartości, który jest ponad podziałami – powiedział abp Guzdek.

Bratanek ks. Jerzego Marek Popiełuszko powiedział, że wiele lat trwały starania o to, by upamiętnić księdza Popiełuszkę, pomysły rodziły się długo. Przypomniał, że w 2017 r. w Suchowoli zaczęto organizować spotkania, koncerty z okazji rocznicy urodzin księdza i wówczas zaczęła się rodzić myśl, aby powstało muzeum; powstała fundacja Dobro.

– To jest niesamowite, że to miejsce – Okopy na Podlasiu – będzie pamiętane jako miejsce urodzenia księdza Jerzego – powiedział Marek Popiełuszko. Podkreślił, że od początku o muzeum myślano według zasada: małe, skromne, ale funkcjonalne (muzeum ma 1,6 tys. m kw.).

– Nigdy nie myślałem, że rodzina kiedykolwiek będzie budowała muzeum, albo że będziemy mieli fundację. Przez 30 lat przecież nic tu się nie działo, dopiero jak rodzina założyła fundację, mogliśmy o tym miejscu opowiadać – powiedział Marek Popiełuszko. Podkreślił, że do budowy muzeum przyczynił się – jak to określił – wielki łańcuch ludzi.

Muzeum w Okopach powstaje na działce, którą na ten cel przekazała Fundacja im. ks. Jerzego Popiełuszko Dobro. List intencyjny w tej sprawie był podpisany w 2020 r.

Działka została przedtem zakupiona.

Muzeum w Okopach będzie dziewiątym oddziałem Muzeum Podlaskiego – poinformował dyrektor Muzeum Podlaskiego dr Waldemar Wilczewski. Podkreślił, że budowa, a potem działalność muzeum jest dużym wyzwaniem. Podkreślił, że miejsce urodzenia ks. Popiełuszki to wyjątkowe miejsce na upamiętnienie tej postaci. Jego zdaniem wyzwaniem będzie przygotowanie planu pracy merytorycznej, oferty edukacyjnej zwłaszcza dla młodych, którzy nie znają ks. Popiełuszki.

– Chciałbym, żeby każdy odwiedzający to muzeum, bez względu na motywację dla jakiej przybywa do Okopów, przyjrzał się temu, co ukształtowało księdza Jerzego, młodego chłopaka, który w wieku 19 lat wyjechał do Warszawy, wstąpił do seminarium. Chciałbym, żeby każdy odwiedzający zadał sobie też pytanie: a co mnie ukształtowało – powiedział Wilczewski.

Muzeum w Okopach ma być otwarte jesienią 2027 r. na 42. rocznicę męczeńskiej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. Budowa idzie zgodnie z harmonogramem, prace są zaawansowane w 33 proc. – poinformował Wilczewski. Sama budowa potrwa do wiosny 2027 r. a następne miesiące będą przeznaczone na prace nad wystawą stałą. Muzeum Podlaskie cały czas zbiera tematyczne pamiątki.

Wartość projektu w Okopach to blisko 58 mln zł.

39 mln zł z tej kwoty to dotacja z UE i ministerstwa kultury, pozostałe środki pochodzą z budżetu województwa podlaskiego. Muzeum buduje Budimex SA.

Ks. Popiełuszko urodził się 14 września 1947 r. w Okopach. Po powstaniu „Solidarności” stał się jej duchowym przywódcą. Był także duszpasterzem krajowym ludzi pracy i służby zdrowia. Od kwietnia 1982 r. w ostatnie niedziele miesiąca w kościele na Żoliborzu celebrował msze św. za ojczyznę, gromadząc tłumy wiernych. Liturgie stały się symbolem i manifestacją wolności. Wygłaszane w czasie Eucharystii homilie były kolportowane w całej Polsce.

Ks. Popiełuszko został porwany i zamordowany 19 października 1984 r. przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, gdy wracał z Bydgoszczy do Warszawy. Pogrzeb odbył się 3 listopada 1984 r. i zgromadził około miliona osób. Papież Benedykt XVI zaliczył ks. Popiełuszkę do grona błogosławionych 6 czerwca 2010 r., a papież Franciszek w 2014 r. ustanowił go patronem „Solidarności”. Trwa proces kanonizacji. (PAP)